Puna e përditshme si shërbim ndaj Perëndisë

Në një ditë prej 24 orësh, një pjesë e madhe e kohës sonë kalon duke fjetur, duke përgatitur dhe ngrënë ushqim, dhe mbi të gjitha, duke punuar. Orët që mbeten zakonisht janë ato që marrin më shumë vëmendje në predikimet dhe aktivitetet e kishës: adhurimi, ungjillizimi, dishepullizimi, shërbimi dhe inkurajimi i besimtarëve. Por kjo ngre një pyetje të rëndësishme: Sa shpesh flasim në kishë për punën e përditshme? Bibla ka shumë për të thënë për punën, pushimin, ushqimin, përgjegjësinë dhe mënyrën se si duhet ta jetojmë jetën tonë të zakonshme para Perëndisë. Për besimtarin, jeta nuk ndahet në një pjesë “shpirtërore” dhe një pjesë “laike”. Perëndia është Zot mbi të gjithë jetën tonë.

Ne u krijuam për të punuar

Puna nuk ishte pasojë e mëkatit. Që në fillim, Perëndia i dha njeriut një detyrë: “Zoti Perëndi e mori njeriun dhe e vuri në kopshtin e Edenit, që ta punonte dhe ta ruante.”  Zanafilla 2:15 Kjo është një e vërtetë e rëndësishme. Puna ishte pjesë e planit të mirë të Perëndisë para Rënies. Mëkati nuk e krijoi punën; ai e prishi punën. Pas Rënies, puna u bë e mundimshme, e lodhshme dhe shpesh zhgënjyese. Megjithatë, vetë puna mbeti pjesë e thirrjes së Perëndisë për njeriun. Prandaj, kur një i krishterë shkon në zyrë, në fabrikë, në shkollë, në një kantier ndërtimi, në një dyqan, në një spital apo punon nga shtëpia, ai nuk po largohet nga jeta e tij shpirtërore. Ai po jeton një pjesë të thirrjes së tij para Perëndisë.

Puna “laike” mund të jetë shërbim shpirtëror

Shpesh mendojmë se shërbim ndaj Perëndisë është vetëm ajo që bëjmë brenda kishës: të predikojmë, të këndojmë, të drejtojmë një grup, të bëjmë ungjillizim ose të shërbejmë në një aktivitet. Por Shkrimi na jep një perspektivë shumë më të gjerë. Pali u shkruan skllevërve dhe punëtorëve: “Çfarëdo që të bëni, punojeni me gjithë shpirt, si për Zotin dhe jo për njerëzit.”  Kolosianëve 3:23 Vini re: “çfarëdo që të bëni.”  Jo vetëm predikimin. Jo vetëm lutjen. Jo vetëm aktivitetin e kishës. Çfarëdo që të bëni. Kjo do të thotë se puna jonë e përditshme mund të bëhet një akt adhurimi kur e bëjmë me ndershmëri, përgjegjësi, përkushtim dhe me vetëdijen se po i shërbejmë Zotit. Punonjësi i krishterë nuk duhet të ketë dy standarde: një në kishë dhe një tjetër në vendin e punës. Karakteri ynë në punë është pjesë e dëshmisë sonë për Krishtin.

Puna jonë është edhe dëshmi

Një nga mënyrat më të fuqishme për të dëshmuar për Krishtin është mënyra se si punojmë. Titit 2:10 flet për një jetë që “zbukuron mësimin e Perëndisë, në çdo gjë”. Njerëzit që punojnë me ne mund të mos vijnë menjëherë në në takime kishe për të dëgjuar një predikim. Por ata na shohin çdo ditë. Ata shohin nëse jemi të ndershëm. Shikojnë nëse i mbajmë premtimet. Shikojnë si reagojmë kur trajtohemi padrejtësisht.  Shikojnë nëse punojmë vetëm kur na kontrollon shefi. Shikojnë nëse përfitojmë nga të tjerët.  Shikojnë nëse ankohemi vazhdimisht. Dhe shikojnë nëse besimi ynë në Krishtin ka ndonjë ndikim real në karakterin tonë. Puna e bërë mirë mund të bëhet një platformë për ungjillin.

Perëndia e sheh punën që bëjmë

Në një vend pune mund të ketë një shef që nuk e vëren përkushtimin tonë. Mund të kemi një menaxher që nuk e vlerëson punën tonë. Mund të punojmë shumë dhe të mos marrim menjëherë shpërblimin që mendojmë se meritojmë. Por besimtari punon me “sytë lart”. Pse? Sepse e di se ka një Zot qiellor që sheh. Shpërblimi i Perëndisë është më i madh se paga që marrim në fund të muajit. Paga është e rëndësishme dhe puna duhet të shpërblehet me drejtësi, por vlera e punës sonë nuk përcaktohet vetëm nga shuma në çekun e pagës. Puna po formon edhe personin që po bëhemi. Dikush ka thene: “Shpërblimi më i madh i punës së njeriut nuk është ajo që merr prej saj, por ajo që bëhet përmes saj.” Kjo sjell një pyetje e fuqishme për çdo të krishterë: Çfarë lloj njeriu po më transformon puna ime? A po më bën më të ndershëm? Më të durueshëm? Më të përgjegjshëm? Më bujar? Më të përulur? Apo më lakmitar, më egoist dhe më të fiksuar pas parasë?

Puna nuk duhet të bëhet idhull

Puna është e mirë. Por edhe gjërat e mira mund të bëhen idhuj. Një njeri mund të fillojë të jetojë vetëm për karrierën, pagën, pozitën, suksesin dhe pasurinë. Në atë moment puna nuk është më thjesht një mjet për të përmbushur përgjegjësitë tona; ajo bëhet një zot i vogël.  Prandaj Bibla na mëson edhe për pushimin. Perëndia nuk na krijoi si makina. Edhe vetë ritmi i krijimit na mëson për punën dhe pushimin. Ne kemi nevojë për gjumë, ushqim, familje, marrëdhënie, adhurim dhe kohë për të pushuar. Ndonjëherë edhe pamundësia për të pushuar është shenjë se kemi harruar se kush është në të vërtetë Zoti. Bota nuk mbahet mbi shpatullat tona apo sic me kane thene kur kam qene besimtar i ri “ti nuk je Shpetimtari”.  Ne punojmë me besnikëri, por Perëndia është ai që sundon dhe kujdeset për gjithçka.

Puna dhe bujaria

Puna nuk është vetëm për të fituar para për veten. Pali, duke kujtuar shembullin e tij, thotë: “Në çdo gjë ju tregova se duke u munduar kështu duhet të ndihmoni të dobëtit dhe të mbani mend fjalët e Zotit Jezus, që tha: ‘Ka më shumë lumturi të japësh sesa të marrësh.’” Veprat 20:35  Kjo ndryshon mënyrën se si e shohim pagën. Ne punojmë për të siguruar nevojat tona dhe të familjes, por Perëndia gjithashtu na jep mundësinë që përmes punës sonë të ndihmojmë të tjerët. Paga jonë mund të ushqejë një familje. Mund të ndihmojë një të varfër. Mund të mbështesë një misionar. Mund të kontribuojë në punën e kishës. Mund të ndihmojë një person në nevojë. Prandaj pyetja nuk është vetëm: “Sa mund të fitoj?” Por edhe: “Si dëshiron Perëndia që ta përdor atë që fitoj?”

Jezusi dhe puna

Vetë Jezusi na jep një shembull të jashtëzakonshëm. Para se të vinte në botë si njeri, Ai ishte Krijuesi. Kur erdhi në tokë, Ai jetoi për shumë vite si një punëtor, i njohur si marangoz. Kjo na kujton se puna e zakonshme nuk është diçka e padenjë për një ndjekës të Krishtit. Jezusi nuk e kaloi gjithë jetën tokësore duke predikuar në mënyrë publike. Ai kaloi shumë vite në heshtje, duke jetuar dhe punuar në një komunitet të zakonshëm. Kjo duhet të na ndryshojë mënyrën se si e shohim jetën tonë të zakonshme. Vitet që kalojmë duke punuar nuk janë vite të humbura nga perspektiva e Perëndisë. Edhe puna e zakonshme mund të jetë pjesë e një jete të jashtëzakonshme të jetuar për Krishtin.

Edhe rritja e fëmijëve është punë me vlerë

Në një shoqëri që shpesh e mat vlerën me pagën, pozitën dhe titullin profesional, duhet të kujtojmë se jo çdo punë e rëndësishme paguhet me para.Rritja e fëmijëve, kujdesi për familjen, edukimi, përgatitja e ushqimit, organizimi i shtëpisë dhe kujdesi për njerëzit janë përgjegjësi me një vlerë të madhe.Shkrimi i Shenjtë nuk e mat vlerën e punës vetëm me një rrogë.Një nënë apo baba që kujdeset për fëmijët po kryen një detyrë me rëndësi të përjetshme. Fëmijët nuk janë thjesht një përgjegjësi; ata janë njerëz që Perëndia ia ka besuar familjes për t’i rritur, dashur dhe drejtuar.

Po pensioni?

Edhe pensioni nuk duhet parë thjesht si fundi i dobisë sonë. Kur mbaron një karrierë, nuk mbaron thirrja për të qenë i dobishëm për Perëndinë. Mund të ndryshojë lloji i punës, por jo domosdoshmërisht qëllimi i jetës. Mosha më e madhe mund të sjellë mundësi të reja për mentorim, lutje, këshillim, kujdes për familjen, shërbim ndaj kishës dhe ndihmë ndaj brezit të ri. Nuk dalim në pension nga mbretëria e Perëndisë.

Puna nuk përfundon me këtë jetë

Një nga të vërtetat më inkurajuese të Shkrimit është se puna jonë nuk përfundon përgjithmonë me vdekjen. Në Zbulesën 22:3 lexojmë: “Shërbëtorët e tij do t’i shërbejnë.” Në praninë e Perëndisë do të vazhdojmë t’i shërbejmë Atij. Në mbretërinë e Krishtit puna nuk do të jetë më e shoqëruar nga mallkimi, kotësia, lodhja dhe padrejtësia që njohim sot. Puna do të jetë e çliruar nga pasojat e mëkatit.

Puno për Zotin

Ndoshta duhet ta shohim ndryshe javën tonë. Kur të hënën në mëngjes ngrihemi për të shkuar në punë, nuk po largohemi nga “shërbesa e krishterë” për të hyrë në jetën “normale”. Po vazhdojmë t’i shërbejmë Perëndisë në një fushë tjetër. Kur punojmë me ndershmëri, po e nderojmë Atë. Kur i shërbejmë klientit me respekt, po e nderojmë Atë. Kur kujdesemi për familjen, po e nderojmë Atë. Kur refuzojmë mashtrimin, po e nderojmë Atë. Kur punojmë edhe kur askush nuk na sheh, po e nderojmë Atë. Kur përdorim të ardhurat tona për të ndihmuar dikë në nevojë, po e nderojmë Atë. Kur dimë të ndalojmë dhe të pushojmë, po pranojmë se Ai është Zoti dhe ne nuk jemi. Prandaj, pyetja nuk është vetëm: “Çfarë pune bëj?” Pyetja më e rëndësishme është: “Për kë po punoj?” Nëse përgjigjja është “për Zotin”, atëherë edhe puna më e zakonshme mund të marrë një kuptim të përjetshëm. Sepse për një të krishterë, puna e përditshme nuk është e ndarë nga besimi. Puna jonë është një nga vendet ku besimi ynë bëhet i dukshëm. Dhe lutja jonë mund të jetë:  “Zot, më ndihmo që mënyra se si punoj të zbukurojë doktrinën e Krishtit, të bekojë njerëzit rreth meje dhe të të sjellë lavdi Ty.”

A eshte drejtimi i adhurimit nje detyre e gezueshme?

Shërbesa e muzikës në takimet e kishës shpesh shihet si një nga shërbesat më të bukura dhe më të dëshirueshme. Për shumë njerëz, udhëheqja e adhurimit, këndimi, drejtimi i korit apo i bandës muzikore duket si një thirrje e mbushur me gëzim, frymëzim dhe përjetime të thella shpirtërore. Dhe vërtet, ka momente kur kjo thirrje shkëlqen me një bukuri të veçantë. Por realiteti i shërbesës së muzikës është më kompleks: ka ditë gëzimi të thellë dhe ka ditë kur “detyrimi” duket gjithçka përveçse i gëzueshëm.

1. Thirrja e Gëzueshme: Kur muzika bëhet lutje dhe adhurim

Në momentet më të mira, shërbesa e muzikës është një përvojë e thellë adhurimi. Udhëheqësi i adhurimit ndjen se po udhëheq popullin e Perëndisë drejt fronit të Tij. Këngët nuk janë thjesht nota dhe fjalë, por shpallje të së vërtetës biblike, lutje të kënduara dhe dëshmi të besimit. Në këto momente:
  • Bashkesia këndon me zemër të hapur.
  • Prania e Perëndisë ndjehet me fuqishëm.
  • Muzikantët dhe kengetaret ndihen më të bashkuar në një qëllim të shenjtë.
Këto janë çaste kur shërbesa duket vërtet si “parajsa në tokë”, dhe muzikantët e kishës e kuptojnë pse Perëndia e ka lidhur adhurimin me muzikën.

2. Realiteti i vështirë: Kur thirrja ndihet si barrë

Megjithatë, shërbesa e muzikës nuk është gjithmonë romantike. Mund ta them me bindje pas nje periudhe 30 vjecare duke sherbyer ne kete fushe. Ka edhe një dimension të fortë detyre, disipline dhe sakrifice.

a) Presioni dhe Pritshmëritë

Udhëheqësit e muzikës shpesh përballen me pritshmëri të larta:
  • Nga pastori dhe udhëheqja e kishës për cilësi dhe teologji të shëndoshë. Per shumicen e kishave shqiptare baza e gjetjes se kengeve ka qene permes misionareve te pare qe shpesh here perkthyen qofte vete apo permes shqiptareve qe nuk ishin te pajisuar mjaftueshem teologjikisht, por qe dinin anglisht. Dhe jo rralle keto kenge dhe pse te dashura per ne, ndihen sikur u mungon ose rrjedhja e mendimit ose boshlleqe teologjike. Ne 10 vitet e fundit kenget ne kishat shqiptare vijne gati gjithmone nga kenget e suksesshme ne YouTube te kishave anglishtfolese. Nganjehere drejtuesi i adhurimit pelqen nje kenge dhe mendon qe do te jete bekim dhe per kishen, dhe pastori mund te mendoje ndryshe. Nganjehere cilesia mungon per shkak te nivelin profesional te drejtuesve te adhurimit, qe gati gjithmone jane te papaguar per punen qe bejne. Ne disa kisha tradicionale ku kam punuar ketu ne Kanada, drejtuesi i adhurimit ishte muzikant profesionist me aftesi per te lexuar partiturat, per te drejtuar nje kor dhe kur kishte muzikante te tjere, per t’i organizuar ata. Ne kishat shqiptare kjo eshte me e rralle, dhe mund te perdoret kushdo qe ka deshire dhe di sado pak t’i bjere kitares apo organos dhe te kendoje. Kur kjo nuk eshte shume cilesore, atehere ka nje pritje dhe presion per cilesi.
  • Nga bashkesia për stil, volum, dhe repertor që u pëlqen. Kerkesat e njerezve ne kishe per kendimin jane te shumellojshme. Kjo vjen nga faktore si: eksperienca ne kisha te tjera apo preferenca personale. Nganjehere besimtaret presin qe cilesia e muzikes te jete ne nivel te nje kishe te madhe dhe kur kisha aktuale eshte e re, e vogel dhe me pak burime, presioni rritet.
  • Nga vetja për përsosmëri muzikore dhe shpirtërore. Kjo eshte sfida dhe egoja personale dhe profesionale e cdo artisti. Ne jemi ftuar t’i japim me te miren Zotit, dhe me e mira eshte rezultati i me shume se deshires dhe pasionit.
Ky presion mund ta kthejë adhurimin në performancë dhe shërbesën në stres.

b) Konfliktet dhe shijet muzikore

Muzika është e lidhur fort me kulturën dhe emocionet personale. Në kishë, kjo shpesh sjell tensione:
  • Këngë tradicionale apo këngë moderne.
  • Kenge ritmike per 20 vjecaret apo kenge per moshat e medha.
  • Himnore te vjetra teologjikisht të thella apo këngë të thjeshta dhe emocionale.
Udhëheqësi i muzikës gjendet mes këtyre botëve dhe duhet të bëjë zgjedhje pastorale, jo vetëm artistike.

c) Lodhja dhe rutina

Provat e shumta, shërbesat javore dhe aktivitetet speciale – të gjitha këto mund ta kthejnë muzikantin e kishës në një “punëtor shërbese” që rrallëherë ka kohë për adhurim personal. Kur muzika bëhet vetëm detyrë, gëzimi mund të zbehet.

3. Teologjia e detyrës së gëzueshme

Bibla na mëson se shërbesa nuk është gjithmonë emocionale, por gjithmonë e shenjtë. Apostulli Pal flet për shërbimin si një “sakrificë të gjallë” (Romakëve 12:1). Kjo do të thotë se edhe kur nuk ndjejmë gëzim, ne vazhdojmë për shkak të besnikërisë ndaj Perëndisë. Në këtë kuptim, shërbesa e muzikës është:
  • Thirrje – një dhuratë dhe privilegj.
  • Detyrë – një përgjegjësi dhe disiplinë.
  • Formim shpirtëror – një proces shenjtërimi për vetë muzikantin.
Gëzimi i vërtetë nuk vjen gjithmonë nga emocionet, por nga bindja se po shërbejmë Perëndinë dhe njerëzit.

4. Dinamika midis gëzimit dhe detyrës

Shërbesa e muzikës jeton në tensionin midis këtyre dy realiteteve:
  • Gëzim karizmatik dhe disiplinë pastorale.
  • Krijimtari artistike dhe përgjegjësi teologjike.
  • Ndjenjë personale dhe shërbim ndaj trupit të Krishtit.
Një udhëheqës i pjekur i adhurimit mëson ta pranojë këtë tension dhe ta shohë si pjesë të thirrjes së Perëndisë.

5. Rruga drejt një shërbese të shëndetshme muzikore

Për ta mbajtur shërbesën e muzikës si “detyrë të gëzueshme”, disa parime janë thelbësore:
  1. Adhurimi personal jashtë skenës – muzikanti duhet të jetë adhurues ne jeten private para se të jetë udhëheqës te djelen. Kjo eshte testuese kur personi ka eksperience, dhe kalon me pak kohe ne praktike personale por dhe rritje shpirterore
  2. Formim teologjik – kuptimi i teksteve dhe doktrinës që këndohet është thelbësor. Nuk mjafton te perkthesh nje kenge nga anglishtja, por duhen gjetur fjalet qe jo vetem krijojne vazhdimesi me temen qe krijuesi i kenges ka patur ne plan, por dhe ta beje kengen te kuptueshme per degjuesit te cilet ftohen ta kendojne
  3. Komunitet dhe disiplinë ne grup – sherbesa e muzikes është shërbesë komunitare, jo individuale. Nje kishe adhuruese nxjerr ne pah nje grup te mire adhurimi. Nje grup i mire adhurimi, nuk mjafton per ta ndezur nje kishe te ftohte. Te dyja rriten paralelesht dhe duhet te mbajne njera-tjetren. Kisha adhuruese, sjell ne pah persona te rinj qe i bashkohen grupit te adhurimit. Kur kisha nuk eshte adhuruese, kjo do te reflektohet tek sasia dhe cilesia e grupit te adhurimit.
  4. Pushim dhe ritëm i shëndetshëm – pushimi është akt besimi ndaj Perëndisë. Shabati vlen dhe per muzikantet e kishes. Ka nevoje per te pushuar, si fizikisht por dhe menderisht dhe shpirterisht. Kjo duhet te vije natyrshem dhe ne menyre te planifikuar qe te shmangen pushimet ne kohe krizash.
  5. Përulësi – skena është vend shërbimi, jo lavdie personale. Nese do te shohim grupmoshat ne fusha te sherbeses, do te shohim qe grupi i adhurimit ka moshen me te re. DHe bashke me moshen vjen dhe pergjegjesia. Nese disa besimtare jane gati te sherbejne ne kishe sepse i sherbejne Zotit, ka te tjete qe duke dale para te tjereve e shohin si nje menyre per te patur nje fare rendesie ne ate komunitet. Pas predikuesve, muzikantet dhe kengetaret jane personat me te dukshem, dhe me te tunduar per te performuar dhe mos qene te perulur. Kjo mund te shmanget duke mos i vendosur kengetaret dhe muzikantet ne pamje ballore apo sic eshte bere e modes sot, duke i vendosur dritat mbi ta, si ne koncertet e botes. Ne disa kisha me tradicionale kori qendron anash dhe nuk shikon drejt salles me njerez. Kjo ndodh shpesh dhe me drejtues te muzikes qe jane pianiste te cilet e vendosin pianon ne nje vend jo shume te dukshem. Kjo eshte bere metoda ime me e preferuar sepse shmang nje tendence per t’u dukur ne syte e njerezve.
Si perfundim, a është shërbesa e muzikës një detyrë e gëzueshme? Po – por jo gjithmonë në mënyrën që imagjinojmë. Gëzimi i saj nuk varet vetëm nga ndjenjat, por nga kuptimi i thellë se muzika është një mjet për t’i shërbyer Perëndisë dhe për ta ndërtuar kishën e Tij. Në fund, udhëheqësi i muzikës që vazhdon besnikërisht, edhe në ditët kur gëzimi mungon, shpesh zbulon një gëzim më të thellë dhe më të qëndrueshëm: gëzimin e bindjes, të thirrjes së përmbushur dhe të shërbesës që ka vlerë të përjetshme.

Zhvillimi i një vizioni për dishepullizim gjithperfshires në kishë

Si ta ndihmojmë kishën të jetojë besimin nga e hëna deri të shtunën

Shumë barinj dhe udhëheqës kishtarë sot po përballen me një pyetje thelbësore: Si t’i ndihmojmë besimtarët ta lidhin besimin e tyre me punën, profesionin dhe jetën e përditshme? Për shumë kisha, kjo rrugë nuk është e lehtë. Ajo është e mbushur me pasiguri, prova e gabime, por edhe me shpërblime të mëdha shpirtërore. Projekti Imagine Church i Institutit Londinez për Krishterimin Bashkëkohor (LICC) sugjeron një qasje praktike me disa hapa për të sjellë ndryshim kulturor në kishë – një ndryshim që synon dishepullizimin e gjithë jetës, jo vetëm të jetës kishtare.

1. Ndërtoni një vizion për dishepullizim të gjithë jetës

James Collins, autor i librit Built to Last, thekson se organizatat e qëndrueshme kanë vlera themelore dhe një qëllim të qartë. Strategjitë mund të ndryshojnë me kohën, por vizioni mbetet.

E njëjta gjë vlen edhe për kishën. Nëse duam t’i pajisim besimtarët të ndjekin Krishtin në çdo fushë të jetës – përfshirë punën – nevojitet një vizion i qartë dhe i artikuluar mirë.

Teologu Miroslav Volf e përshkruan bukur këtë vizion: “Ne kemi nevojë të ndërtojmë dhe të forcojmë komunitete të pjekura me vizion dhe karakter, që e festojnë besimin si mënyrë jetese kur mblidhen për adhurim para Perëndisë dhe që, të dërguar nga Perëndia, e jetojnë atë ndërsa shpërndahen për të kryer detyra të ndryshme në botë.”

Kisha që mblidhet të dielën është ajo që pajis kishën e shpërndarë për çdo ditë tjetër të javës.

2. Fokusohuni te “frontet” e përditshme të jetës

Vendet ku njerëzit kalojnë shumicën e kohës jashtë kishës – puna, shkolla, shtëpia, shoqëria – janë fusha reale misioni.

Çdo kishë ka kontekstin e saj. Edhe pse shërbesat misionare jashtë kontekstit tonë kulturor kanë vlerë, fushat ku besimtarët tanë tashmë jetojnë dhe punojnë janë fushat e tyre misionare. Shpesh është më e lehtë të flasim për Krishtin në një udhëtim misionar sesa në një ambient të zakonshëm, ndoshta sekular, ku na njohin prej vitesh.

Këtu bashkohen vizioni i kishës me thirrjen biblike të udhëheqësve, siç na kujton Efesianëve 4:11–12: “Ai dha disa si apostuj, disa si profetë, disa si ungjilltarë, disa si barinj dhe mësues, për të pajisur shenjtorët për veprën e shërbesës, për ndërtimin e trupit të Krishtit.”

Disa barinj e kanë të vështirë këtë, veçanërisht ata që kanë kaluar pjesën më të madhe të jetës së tyre brenda strukturave kishtare. Por shumë prej tyre kanë mësuar duke hyrë në botën e besimtarëve të tyre.

Pastori baptist britanik David Coffey tregon se gjatë shërbesës së tij vizitonte rregullisht anëtarët e kishës në vendin e punës: në gjykata, spitale, ferma, fabrika, zyra, kazermë ushtarake, shtëpi familjare dhe madje në burgje. Qëllimi i tij nuk ishte thjesht të shihte çfarë bënin, por t’i inkurajonte dhe t’i dishepullizonte pikërisht aty ku Perëndia i kishte thirrur të punonin.

Çdo kishë duhet të identifikojë realitetin e punës së njerëzve të saj: profesionistë, menaxherë, punëtorë krahu, teknikë, mësues, shërbyes publikë apo punëtorë shërbimi. Dallojnë shumë edhe kushtet: statusi, paga, siguria, fuqia apo mungesa e tyre.

3. Ndërtoni një ekip bërthamë

Ndryshimi kulturor nuk ndodh vetëm nga një person. Një ekip bërthamë – njerëz të angazhuar dhe të bindur – është thelbësor. Ky ekip komunikon vizionin, mbështet nismat, teston ide të reja dhe inkurajon njëri-tjetrin kur rruga bëhet e vështirë. Ashtu si në çdo mision të madh, një ekip i tillë është i pazëvendësueshëm.

4. Bëni ndryshime të vogla, por të qëndrueshme

Ndryshimi i kulturës së kishës rrallë ndodh përmes revolucioneve të mëdha. Ai ndodh përmes lëvizjeve të vogla, por të qëllimshme, që përforcojnë njëra-tjetrën.

Thirrja e besimtarëve në punën e tyre mund të afirmohet përmes:

  • predikimit,
  • lutjes publike,
  • ilustrimeve vizuale,
  • grupeve të vogla,
  • bekimeve në fund te takimit,
  • programeve praktike, konferencave apo shërbesave të dërgimit.

5. Ndani dhe festoni historitë

Historitë kanë fuqi. Ato tregojnë se Perëndia është në veprim. Kur një kishë fillon të flasë për Perëndinë që vepron në punë, në zyrë, në shkollë apo në shtëpi, njerëzit fillojnë të ndihen të parë dhe të vlerësuar. Pastori Tom Nelson tregon se, kur kisha e tij filloi ta lidhte adhurimin e së dielës me punën e së hënës, njerëzit i thoshin: “Gjithmonë jam ndjerë si qytetar i dorës së dytë” ose “Faleminderit që na the se puna jonë ka vlerë para Perëndisë.”

6. Rishikoni “kontratën” e kishës

Për disa kisha, integrimi i besimit dhe punës kërkon një ndryshim thelbësor të mënyrës se si e shohin kishën. Kisha nuk është vetëm vend për të marrë kujdes pastoral, por edhe vend për t’u pajisur për thirrjen në botë.

Siç thoshte Dallas Willard: “Kisha është për dishepullizim, dhe dishepullizimi është për botën.”

7. Vlerësoni dhe rregulloni vazhdimisht

Asnjë model nuk i përshtatet çdo kishe. Prandaj, është e domosdoshme të ndalet kohë për të vlerësuar, për të dëgjuar komunitetin dhe për të rregulluar qasjen. Kisha që ka sukses është ajo që mban fort vizionin, por është e gatshme të përshtatet në mënyrën e zbatimit.

Një pyetje për reflektim:

  • Barinj dhe udhëheqës: çfarë ka funksionuar për ju dhe çfarë jo?
  • Besimtarë: si mund t’ju ndihmojë më mirë kisha që ta jetoni thirrjen tuaj në botë?

Dishepullizimi nuk përfundon në derën e takimit te djelës. Ai fillon aty – dhe vazhdon kudo ku Perëndia na ka vendosur.

Ec ne drite

1 Gjoni 1:7 “po të ecim në dritë, sikurse ai është në dritë, kemi bashkësi njeri me tjetrin, dhe gjaku i Jezu Krishtit, Birit të tij, na pastron nga çdo mëkat.” Kjo eshte nje te vertetat e mesuara dhe praktikuar gjysme ne komunitete te ndryshme te krishtera. Meqenese ecja jone ne drite eshte e padukshme per komunitetin por e reflektuar ne komunitet, mund te themi me siguri qe lakmusi i te ecurit ne drite eshte bashkesia biblike me bashkebesimtaret e tjere. Kjo nuk do te thote qe keta persona nuk mekatojne, por keta persona nuk e fshehin mekatin e tyre, duke mos u hequr sikur gjithcka eshte ne rregull. Cfare ndodh jo rralle eshte qe kur mekati nuk merret seriozisht ne driten e Zotit, personi perpiqet te fshihet nga te tjeret. Dhe me te drejte, sepse te tjeret nese jane nen drejtimin e frymes se shenjte mund te dallojne qe nje bashkebesimtar po ecen ne mekat.
Por cfare po na inkurajon ketu apostulli Gjon-ai qe e quante veten si te dashur prej Jezusit -eshte qe te mos hiqemi ato qe nuk jemi.
1-Ec ne drite. Shmangju pra erresires te cdo lloj forme. Kush ecen ne erresire ne nje moment apo tjeter do te filloje te beje veprat e erresires. Pra, te dy faktoret jane te rendesishem: Kush ecen ne erresire fillon te beje vepra te erresires, dhe kur ben vepra te erresires, do shtyhet te shkoje drejt erresires.
2-Ec ne driten e ndershmerise me vetveten. Mos bej pakt me asnje lloj mekati sepse ai do te mbaje deren hapur per te tjere qe te vijne me pas. Mos e genje veten si thote Apostulli Gjon ne kete leter, sepse njeriu njihet nga veprat jo nga deklaratat apo nga deshirat.
Ndersa i ekspozohemi drites, gjaku i Krishtit na pastron nga CDO mekat. Pra, ne testohemi nese vertet besojme qe Krishti na fal mekatet e perseritura, ato qe i quajme te turpshme apo te neveritshme dhe ato qe te perjashtojne nga bashkesia me njerezit e tjere. Gjoni po na thote qe nese ecim ne drite, pa hile, pa rrena por ne te vertete, Krishti na fal nga cdo mekat. Pike.
Shenja e bashkesise me te besimtaret e vertete eshte vula e dukshme e dikujt qe ka vendosur te ece ne drite.
Si po ecen ti sot?

Kur besimi eshte ne muret e kishes!

Kjo pikturë shpreh atë që ka ndodhur vazhdimisht kur osmanllinjtë pushtuan territore të krishterë dhe kishat që nuk i shkatërruan i kthyen në xhami ose objekte të tjera. Muralet me mesazhet dhe simbolet e krishtera u fshinë. Në atë kohë kur njerëzit ishin të palexuar dhe vareshin nga ajo që i thonin priftërinjtë, shkatërrimi i objekteve të tilla ishte shumë i dëmshëm sepse shpesh ishte pika e kontaktit të tyre me Perëndinë. Prishja e ndërtesave të kishave apo referencave të tjera biblike, sëbashku me presionin në drejtimin financiar dhe social, i bënë gjithmonë e më shumë shqiptarë të perandorisë osmane të largoheshin nga rrënjët e tyre fetare.

Po sot, çfarë presioni mund të bëjë shqiptarët t’i kenë të zhveshur muret e jetës së tyre nga elementet hyjnore?

Po ata që i janë kthyer adhurimit të Zotit në godinat e shenjta, ç’do të bëjnë kur vajtja në këto godina nuk do jetë e mundur apo e lehtë?

Çfarë po bëjnë sot besimtarët që COVID nuk i lejon të shkojnë tek ndërtesa e shenjtë?

Ndërsa vëzhgoj kalimtarë dhe shoferë që kalojnë afër shtëpisë sime që gjendet pranë një objekti të tillë fetar dhe jo rrallë arrij të kap në të qindat e sekondës, që bëjnë kryqin ndërsa kalojnë shpejtazi afër. Është një kujtesë e mirë e simbolit më të rëndësishmë të krishtërimit. Po a mjafton që ta mbajë një person të gjallë shpirtërisht, bërja e një kryqi afër ndërtesës së kishës? Apo lutja përpara një ikone në shtëpi?

Më kujtohet në Shqipëri sa herë shihja shoferë që përpara makinës mbanin librin e shenjtë të fesë së tyre, duke harruar që nuk ishte kartoni i librit ai që ju jepte atyre mbarësi, por fjalët brenda librit.

Justifikimi kryesore që kam dëgjuar këto 25 vjet si i krishterë mbi apatinë e individëve ndaj mësimeve të krishtera ishte që “Enveri i shkatërroi kishat e xhamiat dhe ne u rritëm pa Zot”. 

Imagjino të shkosh në një vend ku nuk ka patur shkollë dhe justifikimi të mos ndërtohet shkolla e re, të jetë që për 40 vjet ky vend nuk ka patur shkollë dhe ne jemi rritur pa mësues.

Pas 91′ misionarë dhe misione të cdo kahu erdhën në Shqipëri: arabë, italianë, grekë dhe protestantë nga dhjetra kombe (anglezë, gjermanë, amerikanë, kanadezë, hollandezë, italianë, brazilianë, etj etj). Unë i përkas grupit të katërt dhe jam fryt i atyre misionarëve që punuan me mish e shpirt me njerëz që erdhën nga xhungla mendjeshplarë ish-komuniste.

Por mentaliteti anti-teist shikonte tek shumë misionarë vetëm një gjë: ndërhyrjen e vendeve nga vinin në punët e brendshme të Shqipërisë. Koncepti i spiunëve nuk kishte dalë ende nga mendja jonë. Kur unë u bëra predikues, numri i atyre që mbështetën vendimin tim ishte gati ZERO. (Krejt ndryshe kur këtë gjë merrnin vesh njerëzit në Kanada – kishin zakonisht respekt për njerëzit e kishës. Jo më kot jemi 2 shekuj diferencë në mentalitet). Me kalimin e viteve nuk ishin të paktë ata që e lidhnin punën time për kishën veç me një arësye: të japin rrogë të mirë. Mendja anti-teiste nuk shikonte dot përtej hundës së vet materialiste.

Si përfundim, dua të ftoj cdo lexues të konsiderojë të njohë Perëndinë përtej afreskeve të mureve të kishave dhe të lejojë që piktura më e bukur të gdhendet në shpirtin e vet. Atë nuk ka asnjë qeveri dhe asnjë barbarizëm që mund të fshijë.

MËKATI I DËSHTIMIT TË DASHURISE PËR TË TJERËT

Pasoja më e rëndë e lënies pas dore të takimeve të kishës!

Ne jetojmë në një kulturë të rehatisë, personalizimit dhe të individualizmit. Ne kemi një milion mënyra të përshtatjes së jetëve që të na shkojë për shtat me çdo preferencë tonë.

Kur gjërat janë të vështira, nuk na shkon nëpër mend që të lëmë pas dore përgjegjësitë dhe riorientimit të jetëve tona larg çfarë do gjëje që nuk na shkon për shtat. Madje mund të shtrihet edhe diçka aq e mirë dhe aq kryesore si përkushtimi ynë ndaj kishës vendore.

Ne të gjithë që jemi përfshirë në kishë lokale kemi parë njerëz që lëkunden dhe largohen nga përkushtimi i tyre. Shumë nga ne na është dashur t’i bëjmë thirrje dikujt që të kthehen te pjesëmarrja, të kthehen te shërbesat e adhurimit. Kur ne e bëjmë këtë, ne shpesh shkojmë Hebrenjëve 10:24-25 për të paralajmëruar mbi rreziqet e “lënies pas dore të takimeve, siç e kanë zakon disa…”

Ne insistojmë që ata që lënë pas dore takimet e kishës do të hasin tundime shpirtërore, rënie shpirtërore dhe madje vdekje shpirtërore. Dhe ndërkohë që e gjitha kjo është e vërtetë, ky nuk është theksi i pasazhit. Në fakt, kur e përdorim pasazhin në këtë mënyrë, ne nuk po shfaqim urgjencën hyjnore mbrapa tekstit, por individualizmin tonë të thellë që ka hedhur rrënjë në ne.

Mëkati i parë i lënies së takimeve të kishës është mëkati i dështimit të duam tjerët.

Shikoni çfarë thotë Hebrenjëve 10:24-25: “Dhe le të kujdesemi për njeri tjetrin, për t’u nxitur për dashuri dhe vepra të mira, pa hequr dorë nga të mbledhurit bashkë tonin, sikurse kanë zakon disa, por të nxisim njeri tjetrin, aq më tepër se e shihni ditën që po afrohet.” Ky pasazh me të vërtetë na paralajmëron mbi mëkatin serioz të mospjesëmarrjes në takimet e kishës, por fokusi nuk është çfarë ne mund të presim përmes syve tanë perëndimorë, syve individualistë.

Ky pasazh nuk na paralajmëron ne mbi që kur lëmë takimet e kishës që ne vëmë veten në rrezik. Për më tepër na paralajmëron ne që kur lëmë takimin e kishës ne i vëmë të tjerët në rrezik. Mëkati i parë i lënies së takimeve të kishës është se dështojmë të duam të tjerët.

Mbledhja e njerëzve të Perëndisë është nuk ka të bëjë me bekimin, por të jesh bekim. Së pari nuk ka të bëjë me marrje, por me dhënien. Ndërsa përgatitemi për adhurim të Dielën, konsiderata jonë e parë duhet të jetë: “për t’u nxitur për dashuri dhe vepra të mira.” Ne vijmë te e diela me qëllim, mezi presim t’ju bëjmë të mirë të tjerëve, të jemi një bekim për ata.

Në këto kohë ne ndjejmë zellin tonë të dobësohet, kur ne ndjejmë tundimin të lëmë takimin e të dielës ose tërhiqemi fare, ne duhet të konsiderojmë detyrën që na ka dhënë Perëndia për të “të nxisim njeri tjetrin, aq më tepër se e shihni ditën që po afrohet.” Ky tekst nuk është për ne, por për ata. Ky tekst nuk është për të krishterë individë, por komunitete të Krishtera.

Dhe sigurisht përkushtimi ynë ndaj kishës lokale është më i rëndësishëm sesa përkushtimi ndaj shërbesave të Ditës së Diel. Është përkushtimi ynë ndaj të tjerëve për gjatë gjithë jetës. Është një përkushtim për të adhuruar me ta njëherë apo dy herë në javë, pastaj për të pasur bashkësi me ta, për t’iu shërbyer atyre dhe për t’u lutur për ata të gjithë përgjatë javës.

Ky tekst është për ne për të na lidhur bashkë në një besëlidhje në të cilin ne premtojmë t’iu bëjmë mirë atyre, t’i bëjmë ata objektin e veçantë të vëmendjes dhe inkurajimit tonë. Është një premtim që do të identifikohemi dhe përdorim dhuntitë shpirtërore për të mirën e tyre në mënyrë që t’ju shërbejmë, forcojmë dhe bekojmë ata.

Çdo i krishterë ka një vend në kishën lokale. Çdo i krishterë është i nevojshëm brenda një kishe lokale. Çdo i krishterë ka përgjegjësi brenda një kishe lokale.

Çdo i krishterë duhet të përkushtohet ndaj anëtarëve të kishës lokale për t’i dashur, inkurajuar dhe për t’i nxituar ata në zell deri ditën e kthimit të Krishtit.

Tim Challes (perkthyer nga Genci Cesula)

C’ne Jezusi me grate?

Ndersa kujtuam javen qe shkoi Ringjalljen e Krishtit prej se vdekuri dhe fillimin e nje epoke te re ne fushen e besimit dhe marredhenies me Perendine, nuk mund te leme pa vene ne dukje nje detaj interesant. Ky detaj ndoshta nuk na ben pershtypje ne qe jetojme ne Kanada por ende i ben pershtypje disa shoqerive ku pabarazia gjinore eshte ende ne fuqi.

Personi i pare qe e pa Jezusin te ringjallur ishte Maria Magdalena. E sigurt eshte qe kishte qene nje individ me pasuri-sepse ishte e para ne listen e grave qe ndihmuan financiarisht skuadren apostolike te Jezusit. E sigurt eshte qe Jezusi e kishte cliruar ate prej 7 demonesh. Nuk eshte e sigurt nese kjo Mari eshte Morta e Lazarit dhe Martes.

Maria ishte e para qe vajti te dielen ne mengjes tek varri dhe ishte e para qe u surprizua me gurin e varrit te levizur nga hyrja. Ishte e para qe vajti dhe i tha apostujve burra ate qe kishte pare. Ishte e para qe Jezusi ju shfaq.

Problemi ishte qe deshmia e nje femre nuk ishte shume e besueshme ne ate shoqeri. Ajo qe na ben te mendojme eshte qe pse Jezusi qellimisht zgjodhi t’u shfaqet njerezve jo ne nivele te rendesishme: se pari zgjodhi si apostuj peshkatare e me pas vendos t’i shfaqet nje gruaje. Pali thote qe Krishti zgjodhi te dobtet e kesaj bote per te sfiduar te fortet, te pamesuarit e kesaj bote per te sfiduar te diturit. Krishti me zgjedhjen e deshmitares kryesore te nje gruaje si Maria, solli nje perspektive ndryshe dhe nje revolucion social qe ende ka efekt ne shoqerite e sotshme.

A eshte dicka ne Shkrimet e Shenjta qe sfidon realitetin tend shoqeror?

Te ruajme bashkesine

Le të lexojmë se c’na thotë Hebrenjve 10: 24-39

Dhe le të kujdesemi për njeri tjetrin, për t’u nxitur për dashuri dhe vepra të mira, pa hequr dorë nga të mbledhurit bashkë tonin, sikurse kanë zakon disa, por të nxisim njeri tjetrin, aq më tepër se e shihni ditën që po afrohet.(v.24-25)

Bashkesia jone me Perendine nuk duhet te kthehet ne nje bashkesi egoiste. Ne duhet te kemi bashkesi me te krishtere te tjere ne nje bashkesi lokale. Sic na thote ky shkrim disa besimtare te lekundshem e kishin vecuar veten nga bashkesia me kishen. Na duhet t’i japim rendesi theksimit qe na jepet ne kete varg: ajo cfare japim ne bashkesi dhe jo ajo qe marrim. Besnikeria ne pjesemarrje ne takime te kishes inkurajon te tjeret dhe i nxit ata per te dhene dashuri dhe per te bere punera te mira.

Nje nga motivimet kryesore per besnikeri eshte ardhja e shpejte e Jezus Krishtit. Ne fakt vendi tjeter ku permendet fjala “mbledhurit bashke (v.25) eshte tek Letra e dyte drejtuar Thesalonikasve 2:1 ku tema eshte bashkimi me Krishtin ne ardhjen e Tij.

Tre virtytet kryesore te krishtera paraqiten ne kete pjese te Hebrenjve qe lexuam me lart: besimi (v.22), shpresa (v.23) dhe dashuria (v.24). Keto virtyte jane fryti i bashkesise sone me Perendine ne shenjteroren e Tij.

Reflektim:

  1. Cfare jane perfitimet kryesore qe ti merr nga pjesemarrja ne nje grup ku adhurohet Perendia?
  2. Cfare jep ti si pjese e atij grupi?

Meshari i Gjon Buzukut

Gjon Buzuku është autori i parë i njohur deri më sot i letërsisë shqiptare.Per autorin, nga ishte, ku punoi, mbi ç’baza arriti ta shkruante e ta botonte librin e vet, janë pyetje që ende nuk kanë gjetur një përgjigje të plotë. Ndonjë gjë të paktë që dimë për jetën e autorit, për vështirësinë që hasi, për punën, qëllimin dhe kohën kur e shkroi ose e botoi veprën e vet, e mësojmë vetëm nga parathënia e librit dhe gjuha e tekstit. “u Doni Gjoni, i biri i Bdek Buzuku” Gjon Buzuku ishte një prift katolik i Malësisë së Mbishkodrës, mendohet të ketë qënë nga Kraja.Që nga botimi e deri me 1740, gati dy shekuj, “Meshari” ishte një vepër e humbur, një vepër e panjohur.Më 1740 atë e zbuloi ne Bibliotekën e Propaganda Fides, afër Romës , Gjon Nikolle Kazazi nga Gjakova, që ishte arqipeshkv i Shkupit. Gjithe gëzim për këtue gjetje, ai njoftoi Gjergj Guxetën në Palermo të cilit i dërgoi një faqe.Libri mendohet te jetë shtypur në Venedik me alfabetin latin, duke shtuar disa shenja cirilike për tingujt në shqip.Ky zbulim bëri bujë të madhe, sepse është libri i parë në gjuhën shqipe. Ky zbulim mbeti ne heshtje për më tepër se një shekull, deri më 1909, kur e rizbuloi arbëreshi Pal Skiroi, në Bibliotekën e Vatikanit në Romë, ku gjendet edhe sot. Më 1932 libri u fotokopjua në tri kopje, njëra nga të cilat gjendet ne Bibliotekën Kombëtare Shqiptare ne Tirane.Me 1968, gjuhëtari i shquar shqiptar Eqerem Cabej, botoi studimin shkencor te veprës së Buzukut të shoqëruar me studimin për gjuhën dhe meritat e autorit.Ashtu siç është sot, ka 188 faqe, i mungojnë 16 faqet e para, por edhe disa të tjera në mes. Kështu që, duke mos pasur as kopertinë, as faqen e parë, nuk dimë as titullin e tij të vërtetë dhe as vendin e botimit etj. Eshtë kjo fatkeqësi apo fatmirësi, s’mund ta themi dot. Ndoshta po ta kishte kopertinën ose faqen e parë, libri mund të ishte zhdukur, sepse, me sa duket, ka qënë ne listën e atyre librave që kanë qenë ndaluar.Kështu që janë zhdukur nga qarkullimi të gjitha kopjet e tij dhe mbeti vetem kjo që është e gjymtuar.Kjo ndoshta, është arsyeja që ajo sot gjendet vetëm në dy kopje, të fshehura e të harruara që i ka shpëtuar syrit të inkuizicionit. Kopja që gjendet me sa duket ka qënë përdorur shumë. Veç fletëve të grisura, në shumë faqe anash ka shënime e emra priftërinjsh që, me sa duket, e kanë pasur nëpër duar.


Historia e shkrimit te vepres

Veprat në gjuhën shqipe gjatë shekujve të parë të pushtimit osman janë të pakta.
Më e vjetra prej tyre që ka mbërrite deri në ditët tona, është “Meshari” i Gjon Buzukut (1555).
Vepren e filloi më 20 mars 1554 dhe e mbaroi me 5 janar 1555. Eshtë kjo koha që punoi për shqipërimin, ose për botimin e saj, nuk del e qartë.
Me veprën e Buzukut kemi një vazhdimësi të kulturës shqiptare edhe në kushtet e vështira të pushtimit osman, kulturë që në humanistët u përfaqësua me vepra kryesisht në gjuhën latine, që ishte gjuha e kulturës e kohës dhe që u pasurua më vonë me veprat e Budit, Bardhit, Bogdanit etj. në gjuhën shqipe.

Studime e botime mbi vepren

“Meshari i Gjon Buzukut” (1555) , Tiranë 1968.
Ky eshte botimi i plotë i vepres se Gjon Buzukut, i transliteruar dhe i transkriptuar nga Eqerem Cabej, i cili ka shkruar studimin hyres.Namik Resuli, “Il Messale di Giovanni Buzuku, Vaticano – 1958”, eshte po ashtu botimi i plotë dhe me transkriptim.

Permbajtja e vepres

Libri ka 188 faqe, i mungojnë 16 faqet e para, por edhe disa të tjera në mes. Kështu që, duke mos pasur as kopertinë, as faqen e parë, nuk dimë as titullin e tij të vërtetë dhe as vendin e botimit etj
Permban Librin e Orëve dhe Librin e Meshës, prandaj dhe është quajtur “Meshar”
Eshtë shkruar në shqipen e asaj kohe. Gjuha e veprës është ajo e dialektit të Shqipërisë Veriore e Perëndimore.Për disa tinguj të shqipes si: q, gj, th, dh, z, x, etj; që nuk i përkasin gjuhes latine, autori përdor pesë shkronja që kanë përngjasim me disa shkronja të alfabetit cirilik. Këtë alfabet do ta përdorin edhe autorë pas tij, me ndonjë ndryshim të vogël.
Përmbajtja e veprës dëshmon për përdorimin e shqipes në shërbesat fetare. Kryesisht ka pjese liturgjike, pjesë që lexohen e rilexohen vetëm prej klerikëve në shërbesat kishtare, përkthim i një libri latinisht i shkruar me alfabetin latin.
Për ilustrim po sjellim një pjese nga kjo vepër:


“… Ndë vjetët 1554 njëzet dit ndë mars zuna nfill, e mbarova ndë vjetët 1555, ndë kallënduor 5 ditë. E se për fat në keshë kun mbë ndonjë vend fëjyem, u duo tuk të jetë fajtë, aj qi të jetë ma i ditëshim se u, ata faj e lus ta trajtojnë ndë e mirë…Përse nukë çuditem se në paça fëjyem, këjo tue klenë ma e para vepërë e fort e fështirë për të vepruom ndë gluhët tanë…”

(… Ne vitin 1554 njëzet ditë të marsit e fillova dhe e mbarova në vitin 1555, në dhjetor 5 ditë. E në se, për fat, do të kem gabuar kund më ndonjë vend, unë dua, ku të jetë gabimi, ai që të jetë më i ditur se unë, atë gabim e lus ta ndreq. Sepse nuk çuditem në paça gabuar, duke qenë kjo vepër e parë e fort e vështirë për t’u punuar në gjuhën tonë.)

Ne kohën e protestantizmit në Europë – kërkesa kryesore e kesaj lëvizje ishte që shërbesat kishtare të bëhen në gjuhen amtare.

I ndikuar nga idetë e kësaj lëvizje, Buzuku për t’u krijuar mundësi besimtarëve katolikë shqiptarë të merrnin drejpërdrejt në gjuhen amtare shkrimin e shenjtë.
Puna e tij nuk shërbente vetëm për degjimin e kuptimin e përmbajtjeve te disa ceremonive fetare por edhe pikënisje për shkrimin e gjuhës. Me veprën e tij ai mundohet të afirmonte individualitetin shqiptar. Vepra e Buzukut nuk ka vetëm meritë letrare, por edhe një hap i guximshëm kulturor, që bën pjesë në luftën e popullit shqiptar për çlirim e përparim.
Ai shkruan në pasthenie:
“..u Doni Gjoni, i biri i Bdek Buzukut, tue u kujtuom shumë herë se gjuha jonë nukë kish gjo të të ndigluom ( që të jetë dëgjuar) nsë shkruomit shenjtë, nse dashunit nsë botësë, sanë, desha me u dedigunë përsa mujta me ditunë, me zbritunë ( me ndriçue) pak mendetë e atyne që ndiglonjinë..”.


Të ndriçojmë mendjet e njerëzve, pra ky ka qenë edhe njëri nga qëllimet për të cilin e shqipëroi dhe botoi Buzuku vepren e tij. Madje Buzuku ecën edhe më përpara.
Në “Meshar” gjendet edhe kjo lutje që nuk gjendet ne asnje meshar të botës:

“Gjithë popullsinë e krishtenë ndër Arbanit ata n’mortajet largo, ty të lusmë. O Zot. Te Arbëria, pra aty i rreh zemra Buzukut.”

Vepra është dëshmi e një tradite të mëparshme shkrimi të shqipes kishtare, traditë që rrebeshet e kohërave të vështira që kaloi Shqipëria e kanë marrë me vete. Gjuha e veprës e ka bazën në të folmen e Shqipërisë Verilindore.

Vepra e Buzukut, ne rrafshin poetik dhe estetik

Gjon Buzuku eshte pa dyshim nje nga koloset e kultures shqiptare. Ai eshte nismetari i madh. Emri i pare i Bibliotekes se Gjuhes Shqipe. Kryevepra buzukiane eshte kompedium linguistik me vlera te pazevendesueshme jo vetem ne rrafshin e shqipes se kultivuar, por dhe ne rrafshin me te gjere te albanogjise e te studimeve krahasimtare ballkanike. Skematika filologjike e tekstit te Buzukut ka rendesi te shumefishte, polivalente. Eshte pike referuese dhe pertej kufijve te percaktuar filologjike. Per ne ka rendesi qe Buzuku te konceptohet shume me teper nga c’eshte paraqitur nga skema e tekseve shkollore apo nga studiuesit qe te ndikuar nga koncepte politizuese e idologjizuese nuk kane pare pertej gjethes pyllin. Ne 1582, u be reformimi i kalendarit, u zevendesua kalendari julian me ate gregorian. Ky reformim llogariti 10 dite me pak ne baze te nje analize kalendarike me te sakte. Kjo do te thote se kemi nje zhvendosje te datave kur Buzuku nisi dhe mbaroi librin e tij. Sic dihet, ne Pasthenie, Buzuku shprehet se e nisi vepren me 20 mars 1554 dhe e mbaroi me 5 janar 1555. Kalendari gregorian mbas 1582 korrigjon perfundimisht keto limite dhe ne duhet te themi, sic e vuri per here te pare ne dukje prof. Dh. Shuteriqi se Buzuku e nisi librin e tij per ta shkruar me 10 mars 1554 dhe e mbaroi me 24 dhjetor 1554. Data e botimit te librit behet nje vit me e hershme.Ne do te percaktojme ne kete shkrim nje teze studimore qe i jep vlera Buzukut edhe si shkrimtar e krijues i mirefillte. Natyrisht qe Buzuku eshte perkthyes i madh. Edhe perkthyesi duke respektuar ekuacionet e gjuheve, ne te cilat ai realizon konvertimet gjuhesore ka megjithate nje liri krijimi, sidomos ne ndertimin e struktures sintaksore apo edhe ne zgjedhjen e pershtatshme leksikore. Por, te shtrosh tezen se Buzuku ishte me teper se kaq do te thote ta vleresosh ate me teper se sa roli i perkthyesit. Nje studim me i kujdesshem i librit te Buzukut na ben te mundur te gjejme ne tekst shume elemente te rinj dhe konkretisht edhe fragmente proze apo dhe poetike, origjinale.

Lexoni tekst te Buzukut ne Shqipen e asaj kohe

Lexoni me shume librin e Zeqirja Nezirit -Meshari i Buzukut te cilin mund ta shkarkoni.